Δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης - Απασχόληση και Κοινωνική Πολιτική
Ημερομηνία: 26-9-2003
Οι έννοιες «περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας» καθώς και «ίσες ευκαιρίες» συνθέτουν το πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής. Στόχος είναι να διασφαλιστεί η συμμετοχή όλων στην προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποτελέσει την ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία της γνώσης σε παγκόσμια κλίμακα. Το πλαίσιο δράσης διαμορφώνει η ατζέντα κοινωνικής πολιτικής που καθορίστηκε το 2000. Με την ατζέντα αυτή εξασφαλίζεται ο συντονισμός μεταξύ της οικονομικής πολιτικής, της πολιτικής απασχόλησης καθώς και της κοινωνικής πολιτικής.
Διαβάστε περισσότερα σχετικά με τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε θέματα Απασχόλησης:
Οι κύριες πτυχές της κοινωνικής απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής είναι:
- η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση
- η βελτίωση των συνθηκών και των προτύπων εργασίας
- η κοινωνική ενσωμάτωση και η κοινωνική προστασία
- η ισότητα γυναικών και ανδρών.
Ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση
Κάθε χρόνο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων διατυπώνει μια σειρά από κατευθυντήριες γραμμές που αποτελούν τις κοινές προτεραιότητες για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών. Ο γενικός στόχος είναι η αύξηση των θέσεων εργασίας, η βελτίωση της ποιότητας εργασίας, η διευκόλυνση των εργαζομένων στην προσπάθειά τους να συνδυάσουν την εργασία με την προσωπική τους ζωή, καθώς και η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών απασχόλησης σε όλους. Ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων στη διαδικασία αυτή.
Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) συντάσσουν ετησίως εθνικά σχέδια δράσης που περιγράφουν τους τρόπους με τους οποίους θέτουν σε εφαρμογή τις παραπάνω κατευθυντήριες γραμμές. Χρησιμοποιούνται περίπου 100 δείκτες, οι οποίοι αφορούν από τα πιο βασικά οικονομικά μεγέθη (παραδείγματος χάρη η Μεγέθυνση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕγχΠ) και επίπεδα της ανεργίας) έως και τη δυνατότητα διακοπής της επαγγελματικής σταδιοδρομίας καθώς και της παροχής παιδικής μέριμνας, για να υπάρξει παρακολούθηση του βαθμού συμμόρφωσης και προόδου.
Στόχος είναι να μειωθεί σημαντικά η ανεργία καθώς και η υποαπασχόληση έως το 2010. Μέχρι στιγμής μόνο το 64 τοις εκατό των ατόμων σε ηλικία απασχόλησης διαθέτουν όντως εργασία. Στόχος είναι να αυξηθεί το επίπεδο αυτό στο 70 τοις εκατό. Επίσης έχουν τεθεί συγκεκριμένοι στόχοι για τις γυναίκες και τους εργαζομένους μεγαλύτερων ηλικιών.
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο
Για την επίτευξη των στόχων αυτών διατίθενται κονδύλια από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Από το ταμείο αυτό πρόκειται να χορηγηθούν κονδύλια ύψους 60 δισεκατομμυρίων ευρώ μεταξύ του 2000 και του 2006. Χρηματοδοτούνται προγράμματα που αποσκοπούν στην ανάπτυξη των εργασιακών και των κοινωνικών δεξιοτήτων. Τα άτομα που δεν αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην επαφή τους με το κοινωνικό περιβάλλον έχουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους και προσαρμόζονται ευκολότερα. Για τα άτομα αυτά είναι ευκολότερη η εξεύρεση εργασίας ή η σύσταση της δικής τους επιχείρησης. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη χρηματοδότηση περιοχών της ΕΕ με αυξημένα ποσοστά ανεργίας ή χαμηλούς μέσους όρους εισοδήματος. 3 δισεκατομμύρια ευρώ διατίθεται μέσω του προγράμματος EQUAL. Το πρόγραμμα αυτό έχει αποστολή τη δοκιμασία νέων τρόπων καταπολέμησης των διακρίσεων και των ανισοτήτων εις βάρος των εργαζομένων και όσων αναζητούν εργασία.
Ελάχιστα πρότυπα για όλους
Η ΕΕ διαθέτει μακρά παράδοση προσπαθειών για τη διαμόρφωση ενός αξιοπρεπούς εργασιακού περιβάλλοντος για όλους στην ΕΕ, καθώς επίσης και προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Η δράση της στους τομείς αυτούς βασίζεται στη συμφωνία ελάχιστων κοινών κανόνων σχετικά με τις συνθήκες εργασίας και την υγεία και ασφάλεια στο χώρο εργασίας, καθώς και προώθησης σύγχρονων εργασιακών σχέσεων και διαλόγου μεταξύ των εκπροσώπων των εργαζομένων και των εργοδοτών. Πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άρχισε να προωθεί την ιδέα της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, υποστηρίζοντας ότι οι εταιρείες πρέπει να συνεκτιμούν κατά τη κατάστρωση των επιχειρηματικών τους στρατηγικών θέματα κοινωνικής και περιβαλλοντικής φύσης.
Οι κοινοί κανόνες της ΕΕ διαμορφώνουν τα βασικά πρότυπα σε μια σειρά από τομείς. Στους τομείς αυτούς περιλαμβάνεται η προστασία από συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου για την υγεία, όπως είναι ο θόρυβος ή η έκθεση σε χημικές ουσίες, ή υπό συγκεκριμένες συνθήκες, όπως είναι η εγκυμοσύνη ή όταν οι εργαζόμενοι δεν έχουν ενηλικιωθεί. Οι κανόνες αυτοί καλύπτουν επίσης τα δικαιώματα των εργαζομένων. Οι εργαζόμενοι θα διαπιστώσουν ότι διαθέτουν το ίδιο δικαίωμα ενημέρωσης από τους εργοδότες τους οπουδήποτε και αν εργάζονται στην ΕΕ, όπως επίσης και ότι τα βασικά δικαιώματά τους σε περίπτωση συλλογικών απολύσεων ή όταν εργάζονται σε μερική ή προσωρινή απασχόληση είναι ταυτόσημα.
Η ίση αμοιβή για ίση εργασία, η προστασία κατά της σεξουαλικής παρενόχλησης καθώς και κατά κάθε είδους διακρίσεων αποτελούν βασικές αρχές της ΕΕ. Η καταπολέμηση των διακρίσεων και της ξενοφοβίας ενισχύθηκε μέσω ενός προγράμματος δράσης για την εξάλειψη των διακρίσεων το οποίο εφαρμόζεται για την περίοδο 2001-2006. Η στρατηγική-πλαίσιο για την ισότητα των φύλων για την περίοδο 2001-2005 εξασφαλίζει ότι τα θέματα σχετικά με την ισότητα των φύλων λαμβάνονται υπόψη κατά τη χάραξη όλων των πολιτικών της ΕΕ.
Η ύπαρξη συνολικά παρόμοιων συνθηκών εργασίας σε όλη την ΕΕ (που συγχρόνως σέβονται τις βασικές εθνικές και πολιτιστικές διαφορές) συνεπάγεται επίσης την ύπαρξη γενικά παρόμοιων συνθηκών λειτουργίας για τις επιχειρήσεις. Έτσι αποτρέπονται οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά. Οι υγιείς εργασιακές σχέσεις συμβάλλουν επίσης στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι διαπραγματεύσεις σχετικά με τα νέα επίπεδα προστασίας διεξάγονται απευθείας μεταξύ εργοδοτών και συνδικαλιστικών οργανώσεων και στη συνέχεια ενσωματώνονται στην κοινοτική νομοθεσία. Με βάση την προσέγγιση αυτή συμφωνήθηκε το ελάχιστο δικαίωμα παροχής γονικής άδειας διάρκειας τριών μηνών που ισχύει σε όλη την κοινοτική επικράτεια.
Πανευρωπαϊκή κινητικότητα για όλους
Το δικαίωμα εργασίας οπουδήποτε στην ΕΕ αποτελεί ένα θεμελιώδες δικαίωμα όλων των πολιτών της ΕΕ. Η εξεύρεση εργασίας σε μια άλλη χώρα έχει καταστεί ευκολότερη χάρις σε μια σειρά από βήματα που πραγματοποίησαν από κοινού τα κράτη μέλη. Μια σειρά από μέτρα εγγυούνται τη διατήρηση της κοινωνικής προστασίας στην περίπτωση που κάποιος εργαζόμενος βρει εργασία σε άλλη χώρα, έτσι ώστε, για παράδειγμα, οι εισφορές και οι κρατικές συντάξεις σε μια χώρα να αναγνωρίζονται σε μια άλλη. Οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΕ, Ισλανδία, Λιχτενστάιν και Νορβηγία) καθώς και την Ελβετία συνδέονται μεταξύ τους με μία ενιαία υπηρεσία, το δίκτυο EURES. Το δίκτυο αυτό επιτρέπει την αναζήτηση εργασίας μέσω του διαδικτύου σε μια βάση δεδομένων που περιέχει χιλιάδες προσφερόμενες θέσεις εργασίας. Επίσης, όσοι αναζητούν εργασία μπορούν να δημοσιεύσουν το βιογραφικό τους στον ιστοχώρο αυτό.
Κοινωνικός αποκλεισμός και κοινωνική προστασία
Τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης σε καθεμία από τις χώρες της ΕΕ δεν βασίζονται όλα στο ίδιο μοντέλο: αντικατοπτρίζουν και αυτά ιδιαίτερες παραδόσεις, κοινωνικά πλεονεκτήματα και διαφορετική πολιτιστική κληρονομιά. Αυτές οι διαφορές γίνονται σεβαστές. Στόχος της ΕΕ είναι ο καθένας να διαθέτει το κατάλληλο επίπεδο παροχών, είτε εργάζεται είτε όχι. Χάρις στο συντονισμό σε επίπεδο της ΕΕ όλα τα κράτη μέλη συμμερίζονται τον ίδιο στόχο για την παροχή ενός δικτύου βασικής ασφάλειας για όλους, ο οποίος συνάδει με την ορθή διαχείριση των οικονομιών τους.
Προτεραιότητα δίνεται στην προσαρμογή των συστημάτων κοινωνικής προστασίας προκειμένου:
- να εξασφαλισθεί ένα δίκτυο προστασίας της κοινωνικής ασφάλισης για όλους αλλά παράλληλα να δοθούν κίνητρα για την εξεύρεση εργασίας, οπουδήποτε αυτό είναι δυνατόν,
- να προστατευθούν οι συντάξεις και να εξασφαλισθεί η παροχή υγειονομικής περίθαλψης ποιότητας σε λογικό κόστος
- να προαχθεί μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς και να καταπολεμηθεί η φτώχια.
Οι παραπάνω στόχοι δεν απαιτούν ιδιαίτερη νομοθεσία. Ο ρόλος της ΕΕ, και ιδιαίτερα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είναι να προωθήσει την ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών στην ΕΕ. Τα κράτη μέλη υποβάλλουν εθνικά σχέδια δράσης σχετικά με την κοινωνική ενσωμάτωση κάθε δύο έτη έτσι ώστε να παρακολουθείται η πρόοδος που επιτυγχάνεται στον τομέα αυτό.
Τεχνική υποστήριξη
Τρεις οργανισμοί παρέχουν τεχνική υποστήριξη στις εργασίες της ΕΕ σχετικά με την απασχόληση, διενεργούν έρευνες και διαδίδουν τις ορθές πρακτικές. Οι οργανισμοί αυτοί είναι οι εξής:
- ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία με έδρα το Μπιλμπάο
- το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τις Συνθήκες Διαβίωσης και Εργασίας με έδρα το Δουβλίνο
- το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο των Φαινομένων Ρατσισμού και Ξενοφοβίας με έδρα τη Βιέννη.
Πηγή: Ευρωπαίκή Επιτροπή