Υιοθέτηση έκθεσης για την προστασία ατόμων με ειδικές ανάγκες από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Ημερομηνία: 22-9-2003
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η Ολομέλεια υιοθέτησε την έκθεση της κ. Elizabeth LYNNE (ELDR, UK) σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής που φέρει τον τίτλο «Για ένα νομικά δεσμευτικό μέσο των Ηνωμένων Εθνών για την προώθηση και την προστασία των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας των ατόμων με ειδικές ανάγκες».
Το ψήφισμα 56/168 του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) ενέκρινε τη σύσταση μιας ειδικής επιτροπής, η οποία έχει ως στόχο «την εξέταση προτάσεων για μια συνεκτική και συνολική διεθνή σύμβαση για την προστασία και την προώθηση των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας των ατόμων με ειδικές ανάγκες». Οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι το αποτέλεσμα της διαδικασίας αυτής πρέπει να είναι μια νομικά δεσμευτική σύμβαση, η οποία να διαθέτει αποτελεσματικό μηχανισμό παρακολούθησης, παρεμφερή με εκείνο των έξι συμβάσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα που έχουν ήδη εγκριθεί από τα Ηνωμένα Έθνη. Οι ευρωβουλευτές προτείνουν επίσης κάποια κριτήρια και αρχές που θα πρέπει να διαπνέουν τη σύμβαση.
Συγκεκριμένα, το Κοινοβούλιο θεωρεί ότι μια μελλοντική σύμβαση για τα δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες πρέπει να περιλαμβάνει τη βασιζόμενη στα δικαιώματα προσέγγιση, η οποία θα είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες των ατόμων με ειδικές ανάγκες και θα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα ανθρώπινα δικαιώματα (αστικά και πολιτικά, καθώς και οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά) που περιλαμβάνονται ήδη σε διάφορες συνθήκες. Οι ευρωβουλευτές κρίνουν ακόμη ότι η εν λόγω σύμβαση πρέπει να περιλαμβάνει την πλήρη συμμετοχή των ατόμων με ειδικές ανάγκες, των οργανώσεων των ατόμων με ειδικές ανάγκες και των οργανώσεων για τα άτομα με ειδικές ανάγκες καθώς και των οργανώσεων εκπροσώπησής τους στη θέσπιση εθνικών και διεθνών πολιτικών και οργάνων που τα αφορούν. Ζητούν δε να αναγνωριστεί το γεγονός ότι πολλά άτομα με ειδικές ανάγκες αντιμετωπίζουν ποικιλόμορφες διακρίσεις.
Οι ευρωβουλευτές καλούν επίσης τα κράτη μέλη του ΟΗΕ να εξασφαλίσουν ότι στη μελλοντική σύμβαση θα ορίζονται τουλάχιστον τα ακόλουθα δικαιώματα για τα άτομα με ειδικές ανάγκες: το δικαίωμα στην ποιότητα ζωής, η πρόσβαση στην απασχόληση, η πρόσβαση στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση, το δικαίωμα στην κοινωνική ένταξη, άλλα αστικά και πολιτικά δικαιώματα, η πρόσβαση σε χρηματοοικονομική στήριξη, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, η πρόσβαση σε πολιτιστικά αγαθά και στην αναψυχή, η ισότητα ενώπιον του νόμου και το δικαίωμα δικαστικής προστασίας. Τα δικαιώματα αυτά θα πρέπει να είναι νομικώς εφαρμοστέα με συγκεκριμένες προθεσμίες για την επίτευξή τους.
Οι ευρωβουλευτές επικρίνουν παράλληλα την Επιτροπή, διότι δεν κατάφερε να προβλέψει ένα χρονοδιάγραμμα για μια μελλοντική ολοκληρωμένη κοινοτική οδηγία σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες, αλλά και επειδή δεν ανέλαβε κάποια πραγματική πολιτική δέσμευση για την ενσωμάτωση των δικαιωμάτων των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην πολιτική της συνεργασίας για την ανάπτυξη.
Οι Έλληνες ομιλητές
Αφού συνεχάρη την εισηγήτρια για την έκθεση της ο κ. Γιάννης Κουκιάδης (ΠΑΣΟΚ) τόνισε ότι αν και όλοι λενε τον καλό το λόγο για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, παραβλέπεται συχνά το γεγονός ότι το πρόβλημα των αναπηριών δεν αφορά μια ξεχωριστή κατηγορία κακότυχων ανθρώπων, αλλά όλους, διότι όλοι είναι εν δυνάμει υποψήφιοι ανάπηροι. Υπενθύμισε δε τις χιλιάδες κατ' έτος αναπηρίες που προκύπτουν από εργατικά ή αυτοκινητιστικά ατυχήματα, αναφέροντας παράλληλα ότι «η διαπίστωση αυτή και μόνο είναι ικανή να μας συνεγείρει στον κατάλληλο βαθμό και να απομειώσει τις μέχρι σήμερα ολιγωρίες μας».
Στη συνέχεια της ομιλίας του ο Έλληνας ευρωβουλευτής έκανε μνεία στη «μεγάλη στροφή στην αντιμετώπιση της αναπηρίας τα τελευταία χρόνια» σημειώνοντας ότι οι ανάπηροι δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως φορείς προβλημάτων, αλλά ως υποκείμενα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι εκείνο που δεν έγινε ακόμη πλήρως συνειδητό είναι ότι δεν πρόκειται απλώς για θέμα πρόσθετης αναγνώρισης ορισμένων επί πλέον δικαιωμάτων σε μια κατηγορία προσώπων: η αναγνώριση των αναπήρων ως φορέων δικαιωμάτων εντάσσεται στην πραγμάτωση της ίδιας της λειτουργίας της δημοκρατίας.
Ο κ. Κουκιάδης υπενθύμισε επίσης ότι το δικαίωμα για ελεύθερη έκφραση της γνώμης προϋποθέτει δικαίωμα στην πληροφόρηση και ότι κανένα από τα δύο αυτά δεν μπορεί να ασκηθεί από ανάπηρα άτομα αν δεν τους εξασφαλισθεί η αντίστοιχη γλώσσα. Ανέφερε επίσης ότι η «καθολική πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες είναι γράμμα κενό αν δεν αρθούν τα εμπόδια πρόσβασης των αναπήρων στις υπηρεσίες». Όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι ο ευρωβουλευτής επεσήμανε ότι μένουν ανενεργά για ορισμένες κατηγορίες αναπήρων όσο δεν υπάρχει μέριμνα για εξειδικευμένες ρυθμίσεις που θα καθιστούν δυνατή την ψήφο και γι' αυτούς.
Για τους παραπάνω λόγους, «το θέμα δεν είναι η ευχή να προχωρήσει απλώς η κατοχύρωση των ήδη γενικώς κατοχυρωμένων δικαιωμάτων και για τους αναπήρους, ή ακόμη η αρχή για την αναγνώριση εξειδικευμένων δικαιωμάτων, αλλά το πώς ένα τόσο θεμελιώδες ζήτημα για τη λειτουργία της δημοκρατίας παραμένει ανοικτό επί τόσα χρόνια», τόνισε ο ομιλητής. Κατά τη γνώμη του, η ανακήρυξη του έτους 2003 ως έτος ατόμων με ειδικές ανάγκες έχει πρακτικό αντίκρισμα όχι μόνο όταν περιορίζεται στην ευαισθητοποίηση των ατόμων ή στη συλλογή υλικού, αλλά όταν προβλέπει συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα. Αν και υπογράμμισε το «αυξημένο ενδιαφέρον» και την «ιδιαίτερη ευαισθησία» της κ. Διαμαντοπούλου για μια προωθημένη πολιτική αντιμετώπισης των ατόμων με αναπηρίες, εξέφρασε την άποψη ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη δεν κινούνται στο ίδιο μήκος κύματος, γεγονός που εξηγεί γιατί η Επιτροπή αποφεύγει την ανάληψη παρόμοιας δέσμευσης. Ως εκ τούτου, ο κ. Κουκιάδης ζήτησε από την Ελληνίδα Επίτροπο να μεταφέρει προς την Επιτροπή τη θέση «ότι δεν είναι δυνατόν με αξιόπιστο τρόπο η Ευρωπαϊκή Ένωση να πείσει τα μέλη του ΟΗΕ για την ψήφιση ειδική σύμβασης που θα δεσμεύει και τις αναπτυσσόμενες και φτωχότερες χώρες όταν η πλέον αναπτυγμένη περιοχή αρνείται να είναι το πρότυπο σ' αυτή τη προσπάθεια».
Για τον ευρωβουλευτή η βασική γραμμή που πρέπει να περάσει δεν είναι η αναγνώριση νέων δικαιωμάτων, αλλά η κατ' αποτέλεσμα εφαρμογή των ήδη κατοχυρωμένων δικαιωμάτων από τις διεθνείς συμβάσεις που ο ΟΗΕ έχει αναγνωρίσει. Μ' αυτό τον τρόπο «η κατοχύρωση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες θα ξεφύγει από τη λογική της παραχώρησης ενός δικαιώματος και θα εδραιώνεται στην αντίληψη ότι αποτελεί χρέος στη βάση των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί διεθνώς», κατέληξε ο κ. Κουκιάδης.
Για περισσότερες πληροφορίες:
Constanze Beckerhoff
(Στρασβούργο) Τηλ.: (33) 3 881 73780
(Βρυξέλλες) Τηλ.: (32-2) 28 44302
e-mail: empl-press@europarl.eu.int
ΠΗΓΗ: Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Γραφείο για την Ελλάδα
Eπισκόπηση της Εβδομάδας, 1 - 4 Σεπτεμβρίου 2003, Στρασβoύργo