Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να διατηρήσουν την κεκτημένη ταχύτητα για την αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού
Ημερομηνία: Βρυξέλλες 17-12-2003
Η αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού εξακολουθεί να αποτελεί επείγουσα πολιτική προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως επισημαίνει η Επιτροπή σε μια νέα ανακοίνωση την οποία εξέδωσε σήμερα. Στο σχέδιο κοινής έκθεσής της για την κοινωνική ενσωμάτωση, αναλύει τη νέα γενιά Εθνικών Σχεδίων Δράσης για τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, τα οποία καταρτίστηκαν από τα κράτη μέλη για την περίοδο 2003-2005. Παρά το γεγονός ότι το ποσοστό του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης που απειλείται από τη φτώχεια μειώθηκε κατά τα τελευταία έτη, ωστόσο περισσότερα από 55 εκατομμύρια άτομα καθώς και ένα στα πέντε παιδιά αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να βρεθούν στην κατάσταση αυτή. Ένα στα δέκα παιδιά έχει άνεργους γονείς. Αν και έχει επιτελεσθεί σημαντική πρόοδος, ωστόσο πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά για να επιτευχθεί ο στόχος της Λισσαβώνας, δηλαδή η πραγματοποίηση ενός αποφασιστικού βήματος για την εξάλειψη της φτώχειας έως το 2010.
"Τα κράτη μέλη πρέπει να διατηρήσουν την κεκτημένη ταχύτητα και να φροντίσουν ώστε εκείνοι οι οποίοι αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο κίνδυνο να μην υποφέρουν δυσανάλογα από την επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης ή από τις δημοσιονομικές προσαρμογές. Είναι ζήτημα ζωτικής σημασίας να διασφαλίσουν τα κράτη μέλη ένα συνεκτικό δεσμό μεταξύ, αφενός, των στρατηγικών που εφαρμόζουν για την προώθηση της κοινωνικής ενσωμάτωσης και, αφετέρου, της πολιτικής τους στον τομέα της οικονομίας και της απασχόλησης, ούτως ώστε το ένα στοιχείο να ενισχύει το άλλο", επισήμανε η κ. Άννα Διαμαντοπούλου, Επίτροπος αρμόδια για την απασχόληση και τις κοινωνικές υποθέσεις.
Η έκθεση, η οποία προβαίνει σε επισκόπηση της προόδου που επιτελέστηκε στα πλαίσια της εφαρμογής της ανοικτής μεθόδου συντονισμού για την κοινωνική ενσωμάτωση, δείχνει ότι το μέσο ποσοστό του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης που απειλείται από τη φτώχεια μειώθηκε κατά δύο εκατοστιαίες μονάδες: από 17 τοις εκατό το 1995 σε 15 τοις εκατό το 2001. Καταδεικνύει επίσης ότι ο βαθμός κινδύνου δεν είναι ο ίδιος σε όλες τις χώρες της Ένωσης, αλλά κυμαίνεται από 10 τοις εκατό στη Σουηδία έως 21 τοις εκατό στην Ιρλανδία. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για συγκεκριμένες ομάδες ατόμων όπως οι άνεργοι, οι μόνοι γονείς, οι ηλικιωμένοι που ζουν μόνοι τους και οι οικογένειες με πάρα πολλά παιδιά.
Η Επιτροπή επισημαίνει την εμφάνιση νέων κινδύνων φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού και τονίζει ότι υπάρχουν ορισμένες κατηγορίες ατόμων που κινδυνεύουν να μην είναι σε θέση να παρακολουθήσουν τις ταχύτατες τεχνολογικές αλλαγές.
Οι νέοι που εγκαταλείπουν το σχολείο χωρίς να έχουν αποκτήσει τα προσόντα που τους είναι απαραίτητα για να αντεπεξέλθουν στη διαδικασία μετάβασης προς μια παγκόσμια κοινωνία της γνώσης αποτελούν κατηγορία υψηλού κινδύνου. Σήμερα, οι νέοι αυτοί αντιπροσωπεύουν το 18,5 τοις εκατό της ηλικιακής ομάδας 18-24 ετών, ποσοστό που παρουσιάζει μείωση σε σχέση με το 20,6 τοις εκατό του 1997. Ωστόσο, το εν λόγω ποσοστό υπερβαίνει το 25 τοις εκατό στην Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ιταλία.
Ωστόσο, ένα σαφές μήνυμα που δίνει η έκθεση είναι ότι η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός δεν είναι κάτι το αναπόφευκτο. Το Βέλγιο, η Γερμανία, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο κατόρθωσαν να μειώσουν το συνολικό κίνδυνο φτώχειας κατά τουλάχιστον 3 τοις εκατό μεταξύ του 1995 και του 2001. Τα Εθνικά Σχέδια Δράσης δείχνουν ότι η επένδυση σε αποτελεσματικές κοινωνικές πολιτικές, παράλληλα με την εφαρμογή της κατάλληλης πολιτικής στους τομείς της οικονομίας και της απασχόλησης, έχει αποτέλεσμα. Γενικά, οι χώρες που πραγματοποιούν τις μεγαλύτερες επενδύσεις στην κοινωνική προστασία, όπως οι σκανδιναβικές χώρες, το Λουξεμβούργο, η Αυστρία, οι Κάτω Χώρες και η Γερμανία, έχουν χαμηλότερα επίπεδα φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Τα Εθνικά Σχέδια Δράσης επισημαίνουν πολλούς τομείς στους οποίους επιτελείται πρόοδος και τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να διδαχθούν το ένα από το άλλο και να ανταλλάσσουν ορθές πρακτικές.
Η νέα δέσμη Εθνικών Σχεδίων Δράσης δείχνει ότι τα κράτη μέλη έχουν επιτελέσει σημαντικές προόδους στην προσπάθεια ένταξης των στόχων της διαδικασίας κοινωνικής ενσωμάτωσης στις γενικότερες διαδικασίες χάραξης των εθνικών πολιτικών. Επιπλέον, επεκτείνουν και εμβαθύνουν τη διαδικασία σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Έχει επίσης παρατηρηθεί πολύ μεγαλύτερη κινητοποίηση και άλλων εμπλεκομένων φορέων. Τα περισσότερα κράτη μέλη έκαναν τις στρατηγικές τους πιο φιλόδοξες θέτοντας εθνικούς ποσοτικούς στόχους. Η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία προχώρησαν ακόμη περισσότερο καθορίζοντας σαφείς συνολικούς στόχους για τη μείωση του αριθμού των ατόμων που κινδυνεύουν από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Το Ηνωμένο Βασίλειο έθεσε έναν ποσοτικό στόχο για τη μείωση του αριθμού των φτωχών παιδιών.
Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη τους στόχους που περιλαμβάνονται στα εθνικά σχέδια δράσης τους σχετικά με την κοινωνική ενσωμάτωση όταν καθορίζουν τις γενικές προτεραιότητες στον τομέα των δαπανών, περιλαμβανομένων των πόρων που προέρχονται από τα διαρθρωτικά ταμεία. Αρκετά κράτη μέλη πρέπει να θέσουν πιο φιλόδοξους και πιο συγκεκριμένους στόχους για τη μείωση της φτώχειας. Η κοινωνία των πολιτών πρέπει να αναλάβει ευρύτερο και σημαντικότερο ρόλο στην εφαρμογή και την παρακολούθηση των σχεδίων.
Ενόψει των συνεχιζόμενων παγκόσμιων οικονομικών και πολιτικών αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Επιτροπή συνιστά έξι πολιτικές προτεραιότητες για τα κράτη μέλη κατά τα επόμενα δύο έως τρία έτη:
- προώθηση των επενδύσεων σε εξειδικευμένα μέτρα ενίσχυσης της αγοράς εργασίας, ούτως ώστε να ικανοποιηθούν οι ανάγκες εκείνων οι οποίοι αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσχέρειες πρόσβασης στην απασχόληση·
- λήψη μέριμνας ώστε τα συστήματα κοινωνικής προστασίας να είναι κατάλληλα και προσιτά σε όλους και να παρέχουν αποτελεσματικά εργασιακά κίνητρα για όσους μπορούν να εργαστούν·
- αύξηση της πρόσβασης των περισσότερο ευάλωτων ατόμων και όσων αντιμετωπίζουν μεγαλύτερους κινδύνους κοινωνικού αποκλεισμού σε αξιοπρεπή στέγη, ποιοτική υγεία και δυνατότητες διά βίου μάθησης·
- καταβολή συντονισμένων προσπαθειών για την αποτροπή της πρώιμης εγκατάλειψης του σχολείου και την προώθηση της ομαλής μετάβασης από το σχολείο στην εργασία·
- επικέντρωση των προσπαθειών στην καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας, πράγμα που αποτελεί βασικό παράγοντα για την εξάλειψη του φαινομένου της κληρονομικής μεταβίβασης της φτώχειας από γενιά σε γενιά·
- ανάληψη πρωτοβουλίας για τη μείωση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού των μεταναστών και των εθνικών μειονοτήτων.
Η σημερινή έκθεση αποτελεί τη βάση της κοινής έκθεσης Συμβουλίου/Επιτροπής για την κοινωνική ενσωμάτωση, η οποία θα υποβληθεί στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2004. Η Επιτροπή δίνει έμφαση στην ανάγκη να ενταχθούν οι στόχοι τους οποίους επιδιώκει η Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα της κοινωνικής ενσωμάτωσης σε όλους τους σχετικούς τομείς πολιτικής της Ένωσης. Οι εν λόγω στόχοι πρέπει πρωτίστως να συνάδουν με τους βασικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής και με την ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση. Εν τω μεταξύ, τα νέα κράτη μέλη θα λαμβάνουν μέρος στη διαδικασία από το επόμενο έτος, όταν θα υποβάλουν τα πρώτα εθνικά σχέδια δράσης τους για την κοινωνική ενσωμάτωση.
Ιστορικό
Η διαδικασία προώθησης της κοινωνικής ενσωμάτωσης δρομολογήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, το Μάρτιο του 2000, όταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε ότι ο αριθμός των ατόμων που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας και σε κατάσταση κοινωνικού αποκλεισμού στην Ένωση είναι απαράδεκτα υψηλός. Ζήτησε να καταβληθούν προσπάθειες για τη βελτίωση των δεξιοτήτων, την προώθηση της ευρύτερης πρόσβασης στη γνώση, την αύξηση των ευκαιριών για όλους και την καταπολέμηση της ανεργίας: το καλύτερο όπλο εναντίον του κοινωνικού αποκλεισμού είναι το να έχει κανείς δουλειά. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρότεινε να βασιστεί η πολιτική καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού σε μια ανοικτή μέθοδο συντονισμού. Οι κύριοι τομείς δράσης, όπως επισημάνθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, είναι οι εξής:
- καλύτερη κατανόηση του φαινομένου του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω του συνεχούς διαλόγου και της ανταλλαγής πληροφοριών και ορθών πρακτικών, βάσει κοινά συμφωνημένων δεικτών· η ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου για την κοινωνική προστασία θα συμμετάσχει στον καθορισμό αυτών των δεικτών·
- ένταξη της προώθησης της κοινωνικής ενσωμάτωσης στις πολιτικές που ακολουθούν τα κράτη μέλη στους τομείς της απασχόλησης, της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της υγείας και της στέγασης, πράγμα που πρέπει να συμπληρώνεται σε κοινοτικό επίπεδο από την ανάληψη δράσης βάσει των διαρθρωτικών ταμείων μέσα στα σημερινά δημοσιονομικά πλαίσια·
- ανάπτυξη δράσεων προτεραιότητας για ειδικές ομάδες πληθυσμού (π.χ. για τις μειονότητες, για τα παιδιά, για τους ηλικιωμένους και για τα άτομα με αναπηρία)· τα κράτη μέλη θα επιλέγουν από τις εν λόγω δράσεις εκείνες οι οποίες ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες τους και, στη συνέχεια, θα υποβάλλουν εκθέσεις για την εφαρμογή τους.
Πηγή: Commission Press Room