Εισαγωγή
Εξουσιοδοτημένοι από τα νέα Άρθρα 136 και 137 της Συνθήκης του Άμστερνταμ, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν αναλάβει τη κοινή υποχρέωση να καταπολεμήσουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και τη φτώχεια. 60 εκατομμύριο άνθρωποι στην ΕΕ είναι σήμερα φτωχοί ή στον κίνδυνο φτώχειας - ορίζεται ως εκείνοι που ζουν με εισόδημα κάτω από το όριο 60 τοις εκατό του μέσου εθνικού εισοδήματος. Ο αριθμός ποικίλλει αρκετά στα κράτη μέλη, από 8 τοις εκατό στη Δανία, 23 τοις εκατό στην Πορτογαλία και 22 τοις εκατό στην Ελλάδα, την Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Παιδιά και νέοι, οι ηλικιωμένοι, οι άνεργοι και οι μονογονεϊκές οικογένειες έχουν έναν ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο ένδειας. Η ΕΕ έχει θέσει σαν στόχο την απαλοιφή της φτώχειας στα κράτη μέλη μέχρι το 2010.
Τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχουν προσδιορίσει μια σειρά σοβαρών παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο της φτώχειας. Αυτοί οι παράγοντες είναι: η μακροπρόθεσμη ανεργία, η μακροπρόθεσμη διαβίωση με χαμηλό εισόδημα, απασχόληση χαμηλής ποιότητας, ελλιπή προσόντα και πρώιμη εγκατάλειψη εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ενηλικίωση σε ευάλωτη στον κοινωνικό αποκλεισμό οικογένεια, ειδικές ανάγκες ή αναπηρία, κακή υγεία, προβλήματα αλκοολισμού ή χρήσης ναρκωτικών, διαβίωση σε περιοχή πολλαπλών μειονεκτημάτων, έλλειψη στέγης, μετανάστευση, εθνικό υπόβαθρο και ο κίνδυνος φυλετικής διάκρισης.
Τι έχει να κάνει αυτό με την «Κοινωνία της Πληροφορίας»;
Οι κοινωνικές αλλαγές που έρχονται θα δημιουργήσουν τον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού ειδικά σε ευαίσθητες κατηγορίες του πληθυσμού εκτός αν ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα. Οι αλλαγές αυτές περιλαμβάνουν αλλαγές στην αγορά εργασίας λόγο παγκοσμιοποίησης και την ραγδαία ανάπτυξη μιας κοινωνίας βασισμένη στη γνώση και στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνίας.
Υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ των κοινωνικά αποκλεισμένων ομάδων και της τεχνολογίας και ο κίνδυνος του «ηλεκτρονικού αποκλεισμού» θα δημιουργήσει ακόμα περισσότερα εμπόδια στην καθημερινότητα των πολιτών από τέτοιες ομάδες περιορίζοντας τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές τους προοπτικές.
Για να προστατευτούν οι ομάδες που κινδυνεύουν από κοινωνικό αποκλεισμό από τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης και της εξάπλωσης της Τεχνολογίας της Πληροφορίας σε όλες τις πτυχές της ζωής, οι κυβερνήσεις των Ευρωπαϊκών κρατών μελών αποφάσισαν να βάλουν τους παρακάτω στόχους:
- Ανάπτυξη μιας αγοράς εργασίας που είναι προσβάσιμη σε όλους προωθώντας την ιδέα πως η απασχόληση είναι δικαίωμα και ευκαιρία για όλους,
- Επένδυση σε υψηλής ποιότητας δημόσιες υπηρεσίες και εγγύηση της ίσης πρόσβασης σε αυτές (υγεία, μεταφορές, κοινωνική μέριμνα, πολιτισμός, διασκέδαση, και λοιπά)
- Βελτίωση στην παροχή αυτών των υπηρεσιών.
Τι γίνεται με τα άτομα με ειδικές ανάγκες;
Η Ευρωπαϊκή Έκθεση για την Κοινωνική Ενσωμάτωση (2001) υπογραμμίζει πως τα άτομα με ειδικές ανάγκες έχουν περισσότερες πιθανότητες να ζουν φτωχοί, να είναι άνεργοι (και μακροπρόθεσμα άνεργοι) και λιγότερο πιθανό να έχουν δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Πρέπει να αναπτυχθούν κάποιες διαδικασίες που να αντιμετωπίζουν αυτά τα προβλήματα. Αυτές περιλαμβάνουν την προσφορά καλύτερης εκπαίδευσης και περισσότερων προσόντων σε άτομα με ειδικές ανάγκες, καθιστώντας τους κατά συνέπεια πιο «προσλήψιμους». Άλλα μέτρα που στοχεύουν στο περιβάλλον εργασίας απαιτούνται ώστε να εξαλειφθούν τα διάφορα εμπόδια που απαγορεύουν ή μειώνουν τις δυνατότητες απασχόλησης ατόμων με ειδικές ανάγκες. Αυτά περιλαμβάνουν τη βελτίωση της συνειδητοποίησης των εργοδοτών για την υποχρέωσή τους να μην κάνουν διακρίσεις εις βάρος υπαλλήλων με ειδικές ανάγκες ή υποψηφίων υπαλλήλων, προσαρμόζοντας τους εργασιακούς χώρους (φυσική πρόσβαση, εγκαταστάσεις που σχεδιάζονται "για όλους" και προσφέροντας κατάλληλα τεχνολογικά εργαλεία πληροφορικής). Με αυτές τις προσαρμογές άτομα με ειδικές ανάγκες δεν αποκλείονται από το δικαίωμα να εργαστούν και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε τα άτομα με ειδικές ανάγκες μπορούν να δώσουν το καλύτερό εαυτό τους στην εργασία.
Άλλες διεθνής εξελίξεις
Τα Άρθρα 136 και 137 της Συνθήκης του Άμστερνταμ, που μπήκαν σε εφαρμογή το 1999, θεσμοθετούν τη καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και τη θέτουν ως προτεραιότητα της κοινωνικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στη συνάντηση κορυφής της Λισσαβόνας το 2000 αποφασίστηκε πως ο πόλεμος κατά της φτώχειας πρέπει να έχει σαφή αποτελέσματα μέχρι το 2010. Επίσης αποφασίστηκε πως η συνεργασία σε αυτό το τομέα θα πρέπει να βασίζεται στην 'ανοιχτή μέθοδο συνεργασίας' (κοινούς στόχους, εθνικά σχέδια δράσης, κοινή έκθεση Ευρωπαϊκής Επιτροπής / Συμβουλίου). Στη συνάντηση κορυφής στο Γκέτεμποργκ το 2002 οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες ενθαρρύνθηκαν να χρησιμοποιήσουν τη πείρα των κρατών μελών για να καταπολεμήσουν τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Μπορείτε να διαβάσετε τις διάφορες εκθέσεις προς αυτό το σκοπό από τους παρακάτω συνδέσμους:
Καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού:
http://europa.eu.int/comm/employment_social/soc-prot/soc-incl/approb_el.pdf
Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Κοινωνική Ενσωμάτωση 2001-2003
http://europa.eu.int/comm/employment_social/news/2001/jun/napincl2001el_el.pdf
Σχέδιο κοινής έκθεσης για την κοινωνική ενσωμάτωση
http://europa.eu.int/comm/employment_social/news/2001/oct/socincl_report_el.pdf
Έκθεση για τους δείκτες στον τομέα της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, Οκτώβριος 2001.
http://europa.eu.int/comm/employment_social/news/2002/jan/report_ind_el.pdf
Στα αγγλικά μπορείτε να δείτε το Κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης για την Καταπολέμηση του Κοινωνικού Αποκλεισμού 2002-2006 στο παρακάτω σύνδεσμο.
http://europa.eu.int/comm/employment_social/soc-prot/soc-incl/ex_prog_en.htm
Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (ILO): Διαχείριση της Αναπηρίας στο Περιβάλλον Εργασίας.
Κατά τη διάρκεια της Διεθνής Ημέρας Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας ανακοίνωσε τη παρουσίαση του Κώδικα Συμπεριφοράς στη Διαχείριση της Αναπηρίας στο Περιβάλλον Εργασίας που υιοθετήθηκε από το Εκτελεστικό Σώμα της οργάνωσης στη συνάντησή του τον Νοέμβριο του 2001 στη Γενεύη.
Ο Κώδικας, που δίνει οδηγίες σε επιχειρήσεις ως το πως να προσλαμβάνουν άτομα με ειδικές ανάγκες και να διατηρούν θέσεις εργασίας για άτομα που αποκτούν αναπηρίες, είναι το πρώτο στο είδος του και μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλους τους εργοδότες σε ανεπτυγμένες και μη χώρες. Ο Κώδικας δίνει οδηγίες για τα παρακάτω θέματα
- Πρόσληψη ατόμων με ειδικές ανάγκες
- Προώθηση και εξέλιξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες
- Διατήρηση στην εργασία υπαλλήλων που αποκτούν αναπηρία
- Επιστροφή στην εργασία ατόμων που έχουν φύγει από την εργασία τους λόγο αναπηρίας.
Ο Κώδικας Συμπεριφοράς κατευθύνεται από τη πείρα διαχείρισης αναπηρίας συγκεντρωμένη από έρευνες σε διάφορες χώρες παγκοσμίως. Ο κώδικας συμπληρώνει τις υπάρχουσες οδηγίες σχετικά με την εκπαίδευση και την απασχόληση ατόμων με ειδικές ανάγκες: Σύμβαση Αρ.158 και Σύσταση Αρ.168 για την Επαγγελματική Αποκατάσταση και Απασχόληση (Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες) του Διεθνή Οργανισμού Εργασίας το 1983 και Σύσταση Αρ.99 περί Επαγγελματικής Αποκατάστασης Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες (1955).
Η Ιστοσελίδα του Διεθνή Οργανισμού Εργασίας:
Αγγλικά: http://www.ilo.org/public/english/employment/skills/disability
Γαλλικά: http://www.ilo.org/public/french/employment/skills/disability
Ισπανικά: http://www.ilo.org/public/spanish/employment/skills/disability